Σε μια περίοδο βαθιάς μετάβασης για το εκπαιδευτικό σύστημα, η Ελλάδα εισέρχεται σε έναν νέο κύκλο μεταρρυθμίσεων, με φόντο τις ραγδαίες εξελίξεις της τεχνητής νοημοσύνης, τις δημογραφικές αλλαγές και την αυξανόμενη κοινωνική πολυπλοκότητα.

 Πατήστε εδώ για να ανοίξετε την πολυσέλιδη έκθεση στα αγγλικά

Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη, κατά την ειδική εκδήλωση παρουσίασης της Έκθεσης του ΟΟΣΑ για την εκπαίδευση στην Ελλάδα, η οποία πραγματοποιήθηκε παρουσία εκπροσώπων θεσμών, εκπαιδευτικών φορέων και της ακαδημαϊκής κοινότητας.

Η υπουργός χαρακτήρισε την παρούσα συγκυρία «κρίσιμη περίοδο μετάβασης» και υπογράμμισε ότι οι μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται δεν είναι αποσπασματικές, αλλά εντάσσονται στο Στρατηγικό Σχέδιο Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης 2025–2027, το οποίο θέτει σαφείς προτεραιότητες για τη βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων, την ενίσχυση της ισότητας και την ανθεκτικότητα του συστήματος.

Εθνικός διάλογος για την εκπαίδευση με βάση τα δεδομένα

Η κ. Ζαχαράκη ανακοίνωσε την έναρξη εθνικού διαλόγου για την εκπαίδευση, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, σημειώνοντας ότι η Έκθεση του ΟΟΣΑ δεν ζητήθηκε ως ένα ακόμη κείμενο αποτίμησης, αλλά ως εργαλείο πολιτικής.

«Ζητήσαμε αυτή την Έκθεση για να αξιολογήσουμε την αποτελεσματικότητα των μεταρρυθμίσεών μας, να κατανοήσουμε τι λειτουργεί, τι όχι και πού απαιτείται πρόσθετη προσπάθεια», ανέφερε χαρακτηριστικά, τονίζοντας την ανάγκη για πολιτικές βασισμένες σε τεκμήρια, θεσμική συνέχεια και διαρκή διάλογο, αντί για απότομες και ασυντόνιστες αλλαγές.

Αναγνώριση μεταρρυθμίσεων – επισημάνσεις προκλήσεων

Η Έκθεση του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με την υπουργό, αναγνωρίζει τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις των τελευταίων ετών, όπως:

  • τα νέα προγράμματα σπουδών,
  • την αξιολόγηση των σχολικών μονάδων,
  • τις αλλαγές στη σχολική διακυβέρνηση,
  • τον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαίδευσης,
  • τις παρεμβάσεις για τη συνοχή του εκπαιδευτικού συστήματος με έμφαση στη λογοδοσία.

Παράλληλα, επισημαίνει με σαφήνεια τις συνεχιζόμενες προκλήσεις, όπως τα άνισα μαθησιακά αποτελέσματα, τις κοινωνικές ανισότητες και το χάσμα μεταξύ σχεδιασμού πολιτικής και πραγματικού αντίκτυπου στην τάξη.

«Την αξιολόγηση αυτή τη λαμβάνουμε σοβαρά και με αίσθημα ευθύνης», σημείωσε η υπουργός, θέτοντας ως διπλό στόχο αφενός την αποτίμηση όσων έχουν επιτευχθεί και αφετέρου την παρουσίαση των παρεμβάσεων που στηρίζουν την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στην πράξη.

Ψηφιακά εργαλεία ως δομικοί μηχανισμοί του συστήματος

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις ψηφιακές πρωτοβουλίες eParents, EduPlan, EduQuality και EduContact, οι οποίες, όπως τόνισε, δεν αποτελούν απλώς τεχνολογικές εφαρμογές, αλλά δομικούς μηχανισμούς του εκπαιδευτικού συστήματος.

Τα εργαλεία αυτά:

  • ενισχύουν την επικοινωνία σχολείου – οικογένειας,
  • υποστηρίζουν τον προγραμματισμό και τη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο σχολικής μονάδας,
  • ενδυναμώνουν τη διασφάλιση ποιότητας,
  • ενισχύουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία.

Οι παρεμβάσεις αυτές συνδέονται άμεσα με τις κρίσιμες προκλήσεις της εποχής, όπως η δημογραφική αλλαγή, ο ανασχεδιασμός του εκπαιδευτικού χάρτη και η μεταρρύθμιση της σχολικής διακυβέρνησης με μεγαλύτερη αυτονομία και σαφείς ευθύνες.

Συνεκτική πορεία μεταρρυθμίσεων από το 2019

Η υπουργός υπενθύμισε ότι από το 2019 έως σήμερα η χώρα ακολουθεί μια συνεκτική μεταρρυθμιστική πορεία, με:

  • νέα προγράμματα σπουδών,
  • ψηφιακό μετασχηματισμό,
  • αξιολόγηση και επιμόρφωση εκπαιδευτικών,
  • ενίσχυση των δομών διακυβέρνησης.

Η συνοχή αυτή, όπως υπογράμμισε, δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο εντός του Υπουργείου Παιδείας, αλλά απαιτεί οριζόντια κυβερνητική συνεργασία, με υπουργεία όπως το Οικονομικών και το Ψηφιακής Διακυβέρνησης, για συντονισμό στη χρηματοδότηση, στις υποδομές και στις κοινές πολιτικές.

Ψηφιακός μετασχηματισμός και ισότιμη πρόσβαση

Στο πεδίο της ψηφιακής εκπαίδευσης, η υπουργός ανέφερε ότι σχεδόν όλες οι σχολικές αίθουσες διαθέτουν διαδραστικούς πίνακες, με περισσότερα από 36.000 συστήματα εγκατεστημένα σε περίπου 7.000 σχολεία, ενώ η κάλυψη θα ολοκληρωθεί το επόμενο διάστημα.

Παράλληλα, ενισχύεται η συνδεσιμότητα απομακρυσμένων και νησιωτικών σχολείων, ώστε να διασφαλίζεται η πλήρης συμμετοχή όλων των μαθητών στην ψηφιακή μάθηση.

Έμφαση στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς –όπως επισημαίνει και η Έκθεση του ΟΟΣΑ– οι ανισότητες στα μαθησιακά αποτελέσματα εμφανίζονται νωρίς.

Η προσχολική εκπαίδευση αντιμετωπίζεται πλέον ως θεμέλιο της ισότητας και της ποιότητας, με έμφαση στη σχολική ετοιμότητα, τον πρώιμο γραμματισμό, την ανάπτυξη της γλώσσας και τις βασικές δεξιότητες, χωρίς υπερφόρτωση περιεχομένου.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η εισαγωγή της αγγλικής γλώσσας στο νηπιαγωγείο, ως εργαλείο ενίσχυσης της επικοινωνίας, της αυτοπεποίθησης και της εξωστρέφειας, ιδιαίτερα για παιδιά που δεν έχουν αντίστοιχες ευκαιρίες εκτός σχολείου.

Ψηφιακό Φροντιστήριο και μείωση ανισοτήτων

Ξεχωριστή αναφορά έγινε στο Ψηφιακό Φροντιστήριο, το οποίο, κατά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του, παρείχε 3.500 ζωντανά μαθήματα και εξυπηρέτησε πάνω από 146.000 μαθητές από την Ελλάδα, την Κύπρο και την ομογένεια.

Κατά το δεύτερο έτος λειτουργίας του, η πλατφόρμα προσφέρει 477 ώρες ζωντανής διδασκαλίας τον μήνα, με υψηλή επισκεψιμότητα και σχεδόν 5.000 ώρες ζωντανής μετάδοσης από τον Ιανουάριο του 2025.

Εκπαιδευτικοί στο επίκεντρο της μεταρρύθμισης

Κεντρικό μήνυμα της Έκθεσης του ΟΟΣΑ αποτελεί η ανάγκη ενδυνάμωσης των εκπαιδευτικών. Η υπουργός παρουσίασε το εθνικό πλαίσιο επιμόρφωσης, το οποίο στοχεύει στην επαγγελματική αυτοπεποίθηση και όχι στον έλεγχο.

Μέσα σε έναν μήνα, προγράμματα επιμόρφωσης του ΙΕΠ έφτασαν σε 12.500 εκπαιδευτικούς, με στόχο τους 150.000 συμμετέχοντες, ενώ προχωρά και η δημιουργία του Μητρώου Επιμόρφωσης Εκπαιδευτικών.

Διακυβέρνηση, αυτονομία και λογοδοσία

Η Έκθεση του ΟΟΣΑ υπογραμμίζει τη σημασία σαφούς και συνεκτικής διακυβέρνησης. Στο πλαίσιο αυτό, ενισχύεται ο ρόλος των διευθυντών σχολικών μονάδων ως παιδαγωγικών ηγετών, ενώ οι πρακτικές αξιολόγησης εστιάζουν στη βελτίωση και όχι στην τιμωρία.

Η υπουργός τόνισε ότι η αυτονομία των σχολείων πρέπει να συνοδεύεται από υποστήριξη και ξεκάθαρους κανόνες, ώστε να αποφεύγεται η διεύρυνση των ανισοτήτων.

Τεχνητή νοημοσύνη και διεθνής συνεργασία

Τέλος, παρουσιάστηκε η πιλοτική δράση υπεύθυνης χρήσης της τεχνητής νοημοσύνης σε συνεργασία με τα Ωνάσεια Σχολεία, καθώς και η συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνείς πρωτοβουλίες, όπως το OpenAI – Education for Countries, στο πλαίσιο του OECD Digital Education Outlook 2026.

Η παρουσίαση της Έκθεσης του ΟΟΣΑ σηματοδοτεί, σύμφωνα με το Υπουργείο Παιδείας, την απαρχή ενός νέου, πιο ώριμου κύκλου εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων, με στόχο ένα σύστημα πιο δίκαιο, ποιοτικό και ανθεκτικό στις προκλήσεις του μέλλοντος.