Εγκύκλιο με αναλυτικές διευκρινίσεις για την εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου που αφορά την ασφάλεια και την προστασία των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων υπέγραψε σήμερα ο υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Νίκος Παπαϊωάννου.

Η εγκύκλιος εξειδικεύει τις διατάξεις του ν. 4957/2022, όπως τροποποιήθηκαν με τον ν. 5224/2025, και αποσαφηνίζει τον τρόπο οργάνωσης, λειτουργίας και στελέχωσης των Μονάδων Ασφάλειας και Προστασίας των Α.Ε.Ι., τη συγκρότηση και τις αρμοδιότητες των Επιτροπών Ασφάλειας, καθώς και την κατάρτιση και επικαιροποίηση των Σχεδίων Ασφάλειας των πανεπιστημίων.

Αυτοτελείς μονάδες ασφάλειας σε κάθε Α.Ε.Ι.

Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η Μονάδα Ασφάλειας και Προστασίας λειτουργεί ως αυτοτελής υπηρεσία, υπαγόμενη απευθείας στον Πρύτανη ή στον αρμόδιο Αντιπρύτανη. Η στελέχωσή της γίνεται κατά προτεραιότητα από το τακτικό προσωπικό των ιδρυμάτων, ενώ προβλέπεται και η δυνατότητα πρόσληψης έκτακτου προσωπικού, όταν οι ανάγκες το απαιτούν.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επαρκή στελέχωση με εξειδικευμένο προσωπικό, ανάλογα με το μέγεθος του ιδρύματος, τη γεωγραφική διασπορά των εγκαταστάσεων και τη συχνότητα εμφάνισης παραβατικών συμπεριφορών. Παράλληλα, προβλέπεται στενή συνεργασία με τις εταιρείες φύλαξης για τον ενιαίο συντονισμό των μέτρων ασφάλειας.

Ρόλος και αρμοδιότητες

Η Μονάδα Ασφάλειας έχει ως βασική αποστολή τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας των Α.Ε.Ι., την προστασία φοιτητών και προσωπικού, τη φύλαξη των υποδομών και την εφαρμογή συστημάτων ελεγχόμενης πρόσβασης. Μεταξύ άλλων, είναι αρμόδια για τη λειτουργία κέντρων ελέγχου, τον σχεδιασμό δράσεων πρόληψης, την εκπόνηση σχεδίων εκκένωσης και την υποστήριξη των πειθαρχικών διαδικασιών.

Ρητά προβλέπεται ότι σε περίπτωση τέλεσης αξιόποινων πράξεων εντός των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων, το προσωπικό της Μονάδας, αλλά και το σύνολο του προσωπικού των Α.Ε.Ι., υποχρεούται να ενημερώνει άμεσα την Αστυνομία. Η παράλειψη ενημέρωσης συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα.

Ετήσιοι απολογισμοί και αυστηρά χρονοδιαγράμματα

Κάθε Μονάδα Ασφάλειας υποχρεούται να καταρτίζει ετήσια έκθεση απολογισμού, η οποία θα περιλαμβάνει στοιχεία για τα μέτρα που εφαρμόστηκαν, τα περιστατικά παραβατικότητας, τις δημόσιες συμβάσεις ασφάλειας και τις δράσεις ενημέρωσης. Η έκθεση θα αποστέλλεται στο Υπουργείο Παιδείας έως τις 31 Μαρτίου κάθε έτους, με πρώτη εφαρμογή το 2026 για το έτος 2025.

Επιτροπές Ασφάλειας με διευρυμένο ρόλο

Η εγκύκλιος καθορίζει επίσης τη σύνθεση και τις αρμοδιότητες των Επιτροπών Ασφάλειας και Προστασίας των Α.Ε.Ι., οι οποίες λειτουργούν ως συμβουλευτικά όργανα και συνεδριάζουν υποχρεωτικά τουλάχιστον μία φορά τον μήνα. Οι επιτροπές εισηγούνται μέτρα πρόληψης, σχέδια φύλαξης, δράσεις ευαισθητοποίησης και προγράμματα διαχείρισης κρίσεων.

Τα Α.Ε.Ι. καλούνται να ανασυγκροτήσουν τις επιτροπές τους έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025, σύμφωνα με τις πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές.

Συστήματα  ελεγχόμενης πρόσβασης και βιντεοεπιτήρησης

Ειδικώς για την εφαρμογή των συστημάτων ελεγχόμενης πρόσβασης και βιντεοεπιτήρησης διευκρινίζονται τα εξής:

Σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης

Σε κάθε Α.Ε.Ι. εφαρμόζεται υποχρεωτικά σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης για την τήρηση της τάξης και της ασφάλειας εντός των χώρων τους, για την προστασία της ζωής και της σωματικής ακεραιότητας του διδακτικού, διοικητικού και λοιπού προσωπικού, των φοιτητών και τρίτων φυσικών προσώπων - επισκεπτών και της ακίνητης και κινητής περιουσίας των Α.Ε.Ι. καθώς και για την εν γένει εύρυθμη και ομαλή λειτουργία του Α.Ε.Ι. και την απρόσκοπτη διεξαγωγή του διδακτικού, ερευνητικού και διοικητικού έργου. 

Το σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης το οποίο ενσωματώνεται και περιγράφεται στο σχέδιο ασφάλειας και προστασίας του Α.Ε.Ι. υλοποιείται με την εφαρμογή του κανονισμού ελεγχόμενης πρόσβασης και εφαρμόζεται κατά την είσοδο σε πανεπιστημιουπόλεις ή λοιπούς εξωτερικούς χώρους των Α.Ε.Ι.

Εάν δεν είναι δυνατή η εφαρμογή του συστήματος ελεγχόμενης πρόσβασης στους εξωτερικούς χώρους του Α.Ε.Ι. με απόφαση του Συμβουλίου Διοίκησης του Α.Ε.Ι., το σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης εφαρμόζεται υποχρεωτικά στους εσωτερικούς χώρους του, όπως κτίρια και υποδομές. 

Η εφαρμογή του συστήματος ελεγχόμενης πρόσβασης πραγματοποιείται με την έκδοση σχετικού κανονισμού ελεγχόμενης πρόσβασης κατ ́ εφαρμογή της παραγράφου 3 του άρθρου 435 του ν. 4957/2022 και περιλαμβάνει κατ ́ελάχιστο τα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 10 του άρθρου 225 του ν. 4957/2022.

 Διευκρινίζεται ότι με επικείμενη κοινή υπουργική απόφαση και νεότερη εγκύκλιο της υπηρεσίας μας θα καθοριστούν οι ελάχιστες τεχνικές προδιαγραφές των ηλεκτρονικών συστημάτων ελέγχου και ταυτοποίησης εισόδου και εξόδου που εγκαθίστανται στα Α.Ε.Ι καθώς και κάθε άλλο συναφές θέμα για την εφαρμογή του συστήματος ελεγχόμενης πρόσβασης στα Α.Ε.Ι.

Σύστημα βιντεοεπιτήρησης

Κάθε Α.Ε.Ι., με κριτήριο το μέγεθός του, τις ιδιαίτερες ανάγκες, τη συχνότητα εμφάνισης παραβατικών συμπεριφορών και τη διαβάθμιση του επιπέδου ασφάλειας και προστασίας του, τοποθετεί ηλεκτρονικά και λοιπά συστήματα ασφάλειας που καλύπτουν μέρος των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων του, από τους οποίους εξαιρούνται οι αίθουσες διδασκαλίας καθώς και οι χώροι εργασίας του διδακτικού και διοικητικού προσωπικού. 

Ως τέτοια συστήματα λογίζονται ιδίως τα μέσα επιτήρησης με τη λήψη ή καταγραφή εικόνας και ήχου σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους του Α.Ε.Ι. Η εγκατάσταση και λειτουργία συστημάτων βιντεοεπιτήρησης επιτρέπεται μόνο για την πρόληψη και αντιμετώπιση των αξιόποινων πράξεων που αναφέρονται αναλυτικά στην παράγραφο 2 του άρθρου 225 του ν. 4957/2022. 

Τα εν λόγω συστήματα δεν καταγράφουν τις πανεπιστημιακές παραδόσεις, τις αίθουσες διδασκαλίας, καθώς και τους χώρους εργασίας του διδακτικού και διοικητικού προσωπικού. Διευκρινίζεται ότι με επικείμενο προεδρικό διάταγμα και νεότερη εγκύκλιο της υπηρεσίας μας θα οριστούν η διαδικασία και οι προϋποθέσεις για την εγκατάσταση και λειτουργία των τεχνικών μέσων βιντεοεπιτήρησης, το είδος των προσωπικών δεδομένων που τυγχάνουν επεξεργασίας καθώς και κάθε άλλο συναφές θέμα για την εφαρμογή του συστήματος βιντεοεπιτήρησης στα Α.Ε.Ι.

Όσον αφορά τα μέτρα αντιμετώπισης, αυτά περιλαμβάνουν όλες τις αναγκαίες ενέργειες που πρέπει να εκτελεστούν σε περίπτωση επέλευσης του σχετικού κινδύνου. 

Σε αυτές περιλαμβάνονται ενδεικτικά (i) η διαδικασία ενημέρωσης/ειδοποίησης για την εκδήλωση του κινδύνου τόσο προς την ακαδημαική κοινότητα όσο και στις αρμόδιες κρατικές αρχές, (ii) τα σχετικά καθήκοντα του υπεύθυνου υλοποίησης σε συνεργασία με την μονάδα ασφάλειας και προστασίας του Α.Ε.Ι. (φοιτητές και διδακτικό προσωπικό), (iii) τα σημεία συγκέντρωσης και οι οδοί εκκένωσης και (iv) η επαναφορά λειτουργίας μετά την επιτυχή διαχείριση του κινδύνου. 

Επιβάλλεται τα μέτρα αντιμετώπισης να κατηγοριοποιούνται και να εξειδικεύονται ανά κίνδυνο καθότι οι ιδιαιτερότητες και οι προκλήσεις κάθε κινδύνου είναι διαφορετικές και απαιτούν εξατομικευμένη προσέγγιση. Επισημαίνεται ότι η κατάρτιση σχεδίου ασφαλείας και προστασίας Α.Ε.Ι. οφείλει να ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες απαιτήσεις ασφάλειας και προστασίας κάθε Α.Ε.Ι. λαμβανομένων υπόψη ιδίως της έκτασής του, της θέσης των ακαδημαϊκών εγκαταστάσεων, του είδους και της συχνότητας εμφάνισης εγκληματικών συμπεριφορών κ.λ.π. 

Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 472 του ν. 4957/2022 όπως τροποποιήθηκε από το ν. 5224/2025, η κατάρτιση και η αποστολή στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού σχεδίων ασφάλειας και προστασίας για όσα Α.Ε.Ι. δεν είχαν καταρτίσει ή υποβάλλει κατά την έναρξη ισχύος του ν. 5224/2025 (5.8.2025) έπρεπε να ολοκληρωθεί έως 31/8/2025.

Το σχέδιο ασφάλειας και προστασίας του Α.Ε.Ι., όπως ήδη αναφέρθηκε είναι ένα δυναμικό κείμενο, το οποίο θα πρέπει να αναθεωρείται τακτικά ανάλογα με τις ανάγκες που ανακύπτουν ή τις συνθήκες που εξελίσσονται. Απαραίτητη προϋποθέση για την αναθεώρηση του σχεδίου ασφαλείας είναι η συνεχής παρακολούθηση της πορείας υλοποίησής του και η παρακολούθηση δεικτών απόδοσης μέσω συστηματικής μέτρησης και αξιολόγησης της επίδοσης/εφαρμογής των προτεινόμενων μέτρων μέσω της χρήσης συγκεκριμένων δεικτών (KPIs). 

Με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατή η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας του σχεδίου ασφαλείας και προστασίας και του ελέγχου των στόχων που είχαν τεθεί για τον περιορισμό ή την εξάλειψη των κινδύνων. 

Κατόπιν των ανωτέρω, το σχέδιο ασφάλειας και προστασίας του Α.Ε.Ι. επικαιροποιείται ετησίως έως την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους λαμβάνοντας υπόψη την πορεία υλοποίησής του, τυχόν προτάσεις βελτιώσεις, τις δυσκολίες που ανέκυψαν κατά το προηγούμενο έτος εφαρμογής, τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες κάθε Α.Ε.Ι., την επικαιροποιημένη ανάλυση και αξιολόγηση κινδύνων.

 Το επικαροποιημένο σχέδιο ασφαλείας και προστασίας εγκρίνεται από το Συμβούλιο Διοίκησης του Α.Ε.Ι. κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής ασφαλείας και προστασίας, τηρείται στο αρχείο του Α.Ε.Ι. υπό την ευθύνη του Πρύτανη, κοινοποιείται στο αρμόδιο Τμήμα Οργάνωσης Ανώτατης Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Οργανωτικής και Ακαδημαϊκής Ανάπτυξης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού με εμπιστευτική αλληλογραφία στο email t01mso2@minedu.gov.gr.

 Το σχέδιο εξαιρείται της υποχρέωσης δημοσίευσής της στο πρόγραμμα «ΔΙΑΥΓΕΙΑ». Κατά την πρώτη εφαρμογή του παρόντος, τα Α.Ε.Ι. οφείλουν να επικαιροποιήσουν τα υποβληθέντα σχέδια ασφάλειας και προστασίας και να τα αποστείλουν στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού έως 31/12/2025.

Διευκρινίζεται ότι η 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους αποτελεί το απώτατο χρονικό όριο εντός του οποίου τα Α.Ε.Ι. οφείλουν να προβούν σε επικαιροποίηση του σχεδίου ασφάλειας και προστασίας. Εν όψει αυτού, η επικαιροποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί οποτεδήποτε κατά την διάρκεια του ημερολογιακού έτους, δεν αποκλείεται δε εκ νέου επικαιροποίηση του σχεδίου κατά την διάρκεια του ιδίου έτους εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο. Η υποχρέωση περιοδικής επικαιροποίησης του σχεδίου ασφάλειας και προστασίας είναι αναγκαία διότι θα πρέπει να ελέγχεται η πορεία υλοποίησης του σχεδίου και να διαπιστώνονται εγκαίρως τυχόν αδυναμίες ή αστοχίες αυτού προκειμένου να εξασφαλίζεται έγκαιρη και αποτελεσματική προσαρμογή στις απαιτήσεις προστασίας και ασφάλειας και εν τέλει στη διαχείριση του όποιου κινδύνου.

Συνδρομή Κέντρου Μελετών Ασφάλειας (ΚΕ.ΜΕ.Α.) στην αξιολόγηση ζητημάτων ασφάλειας και προστασίας των Α.Ε.Ι.

Το ΚΕ.ΜΕ.Α. αποτελεί επιστημονικό, ερευνητικό και συμβουλευτικό φορέα με κύριο σκοπό τη διεξαγωγή θεωρητικής και εφαρμοσμένης έρευνας, την εκπόνηση μελετών καθώς και την παροχή υπηρεσιών, γνωμοδοτικού και συμβουλευτικού χαρακτήρα, σε θέματα ασφάλειας και προστασίας φορέων τόσο του δημόσιου όσου και του ιδιωτικού τομέα. Στο πλαίσιο αυτό και με σκοπό την αποτελεσματική εφαρμογή των σχετικών διατάξεων του ν. 5224/2025 και την υποστήριξη των Α.Ε.Ι. στο έργο τους, το Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. αναμένεται να συνεργαστεί με το ΚΕ.ΜΕ.Α. προκειμένου αυτό να συνδράμει τα Α.Ε.Ι. μέσω της τεχνογνωσίας του στην εφαρμογή του νέου νόμου για την ενίσχυση της ασφάλειας και προστασίας τους.

Διατάξεις ποινικού δικαίου - ποινικής δικονομίας

(α) Διατάραξη της λειτουργίας υπηρεσίας - Διέγερση σε διάπραξη εγκλημάτων, βιαιοπραγίες ή διχόνοια

Με τα άρθρα 81 και 82 του ν. 5224/2025 σκοπείται η ενίσχυση του ποινικού οπλοστασίου απέναντι σε οργανωμένες και βίαιες παρεμβάσεις εντός των Α.Ε.Ι. 

Πιο συγκεκριμένα, με το άρθρο 81 του ν. 5224/2025 διευρύνθηκε το πεδίο εφαρμογής του εγκλήματος της παραγράφου 5 του άρθρου 168 του Ποινικού Κώδικα περί διατάραξης λειτουργίας υπηρεσίας ώστε στην αντικειμενική υπόσταση του εγκλήματος περιλαμβάνεται πλέον ρητά και η διατάραξη της λειτουργίας της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης , ως εξής: «Με τις ποινές της παρ. 4 τιμωρείται όποιος εισέρχεται σε χώρο πρωτοβάθμιας, ή δευτεροβάθμιας ή τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και με οποιονδήποτε τρόπο, ιδίως με, ύβρεις ή απειλές κατά του εκπαιδευτικού προσωπικού, εργαζομένων, υπαλλήλων, μαθητών ή φοιτητών διαταράσσει τη λειτουργία του». 

Παράλληλα με το άρθρο 81 του νόμου 5224/2025 προστέθηκε 6η παράγραφος στο άρθρο 168 του Ποινικού Κώδικα η οποία προβλέπει ως επιβαρυντική περίπτωση του αδικήματος της διατάραξης της λειτουργίας της υπηρεσίας την πράξης που έγινε εντός χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από δύο ή περισσότερους που έχουν οργανωθεί και οπλοφορούν, η οποία συνδέεται με πρόκληση τουλάχιστον επικίνδυνης σωματικής βλάβης ή σημαντικής φθοράς ξένης ιδιοκτησίας και έχει ως αποτέλεσμα τη διακοπή ή ματαίωση νόμιμης συλλογικής ακαδημαϊκής ή φοιτητικής δραστηριότητας ανάγοντας αυτό σε κακούργημα, ως εξής: «Αν η πράξη της παρ. 5 έγινε εντός χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από δύο (2) ή περισσότερα άτομα που έχουν οργανωθεί και οπλοφορούν, συνδέεται με πρόκληση τουλάχιστον επικίνδυνης σωματικής βλάβης ή σημαντικής φθοράς ξένης ιδιοκτησίας και έχει ως αποτέλεσμα τη διακοπή ή ματαίωση νόμιμης συλλογικής ακαδημαϊκής ή φοιτητικής δραστηριότητας, τιμωρείται με κάθειρξη έως δέκα (10) ετών». 

Τέλος, με το άρθρο 82 του νόμου 5224/2025 προστέθηκε 5η παράγραφος στο άρθρο 184 του Ποινικού Κώδικα περί διέγερσης σε διάπραξη εγκλημάτων, βιαιοπραγίες ή διχόνοια, με την οποία διευρύνθηκε η ειδική υπόσταση του αδικήματος ώστε να περιλαμβάνεται η παρότρυνση, υποκίνηση, ενθάρρυνση ή διευκόλυνση, με οποιονδήποτε τρόπο και ιδίως μέσω διαδικτύου ή δημόσιας δήλωσης, πράξεων διατάραξης της ακαδημαϊκής λειτουργίας ή βίας ή απειλής βίας σε βάρος μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας, ως εξής: «Όποιος παροτρύνει, υποκινεί, ενθαρρύνει ή διευκολύνει, με οποιονδήποτε τρόπο και ιδίως μέσω διαδικτύου ή δημόσιας δήλωσης, πράξεις διατάραξης της ακαδημαϊκής λειτουργίας ή βίας ή απειλής βίας σε βάρος μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον τριών (3) μηνών και χρηματική ποινή και με ποινή τουλάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή, αν οι ανωτέρω πράξεις είχαν ως άμεσο επακόλουθο την τέλεση εγκλημάτων εντός χώρων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή κατά μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας και η πράξη δεν τιμωρείται βαρύτερα από άλλη ποινική διάταξη».

(β) Ποινική προδικασία

(i) Δυνατότητα επιβολής περιοριστικών όρων

Με την παράγραφο 1 του άρθρου 83 του ν. 5224/2025 προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής με αιτιολογημένη διάταξη του εισαγγελέα του περιοριστικού όρου της αναστολής της φοιτητικής ιδιότητας για τη διάπραξη των ποινικών αδικημάτων του άρθρου 168 ΠΚ, ως εξής: «Στις περιπτώσεις διάπραξης εγκλήματος των παρ. 5 και 6 του άρθρου 168 ή σε περιπτώσεις διάπραξης πλημμελημάτων ή κακουργημάτων, που συνδέονται κατά οιονδήποτε τρόπο με παρεμπόδιση, διακοπή ή ματαίωση νόμιμης συλλογικής ακαδημαϊκής ή φοιτητικής δραστηριότητας, ή με βιαιοπραγία κατά μέλους της πανεπιστημιακής κοινότητας, αν υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες κρίνεται απαραίτητο για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.) και την αποτροπή ομοειδών εγκλημάτων, δύναται να επιβληθεί στον κατηγορούμενο με αιτιολογημένη διάταξη του αρμοδίου Εισαγγελέα που έχει επιληφθεί κατά την προδικασία της υπόθεσης, ο περιοριστικός όρος της απαγόρευσης εισόδου και παραμονής του κατηγορουμένου εντός των εγκαταστάσεων των Α.Ε.Ι. Για την επιβολή του περιοριστικού όρου λαμβάνονται υπόψη ιδίως η βαρύτητα της πράξης, τα στοιχεία της προσωπικότητας και η επικινδυνότητα του κατηγορουμένου».

(ii) Ταχύρρυθμη εκδίκαση

Με το άρθρο 84 του ν. 5224/2025 προβλέπεται ταχύρρυθμη προδικασία και προτεραιότητα εκδίκασης για τα εγκλήματα του άρθρου 168 του Ποινικού Κώδικα που τελέστηκαν εντός των εγκαταστάσεων Α.Ε.Ι.

(γ) Εισαγγελική εποπτεία και υποχρέωση ανακοίνωσης

Με την παρ. 1 του άρθρου 85 του ν. 5224/2025 ορίζεται ότι «Στις Εισαγγελίες Πλημμελειοδικών Αθηνών, Πειραιώς και Θεσσαλονίκης ορίζεται από τον προϊστάμενο αυτών, αρμόδιος για τα εγκλήματα διατάραξης πανεπιστημιακής λειτουργίας ή βίας σε βάρος μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας Εισαγγελέας, ο οποίος έχει ως αρμοδιότητα να διευθύνει το έργο των αστυνομικών αρχών, να κατευθύνει τις ανακριτικές πράξεις και να παρίσταται κατά τη διενέργειά τους, να χειρίζεται τις σχετικές δικογραφίες και να ασκεί την ποινική δίωξη για τα εν λόγω αδικήματα». 

Περαιτέρω, με την παρ. 2 του ιδίου άρθρου «Ο αρμόδιος Εισαγγελέας εξακριβώνει τη φοιτητική ιδιότητα και ανακοινώνει αμελλητί στον Πρύτανη εκάστοτε Ιδρύματος, καθώς και στο Υπουργείο Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, κάθε άσκηση ποινικής δίωξης, περιοριστικό μέτρο ή άρση αυτού, παραπεμπτικό ή απαλλακτικό βούλευμα και καταδικαστική ή αθωωτική απόφαση σε βάρος υπαγομένου φοιτητή του Ιδρύματος, σε σχέση με τα εγκλήματα της παρ. 1». Τέλος με την παρ. 3 του ιδίου άρθρου «Το έργο των αρμόδιων για τα εγκλήματα διατάραξης πανεπιστημιακής λειτουργίας ή βίας σε βάρος μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας Εισαγγελέων εποπτεύει και συντονίζει Αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου που ορίζεται από τον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου».

Αναστολή φοιτητικής ιδιότητας ως διοικητικό μέτρο

 Αναστολή φοιτητικής ιδιότητας κατόπιν διάταξης του Εισαγγελέα: Στην περίπτωση επιβολής του περιοριστικού όρου της απαγόρευσης εισόδου και παραμονής εντός των εγκαταστάσεων του Α.Ε.Ι. σε κατηγορούμενο ο οποίος παράλληλα έχει και την φοιτητική ιδιότητα ενεργοποιείται η αυτοδίκαιη αναστολή της φοιτητικής ιδιότητας κατά το άρθρο 198Β του ν. 4957/2022 όπως προστέθηκε με το άρθρο 72 του ν. 5224/2025 σύμφωνα με το οποίο «Ο φοιτητής κατά του οποίου επιβάλλονται, με αιτιολογημένη διάταξη Εισαγγελέα, περιοριστικοί όροι απαγόρευσης εισόδου και παραμονής εντός των εγκαταστάσεων των Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων (Α.Ε.Ι.),τίθεται αυτοδίκαια σε καθεστώς προσωρινής αναστολής της φοιτητικής ιδιότητας για όσο διατηρούνται σε ισχύ οι περιοριστικοί όροι».

Αναστολή φοιτητικής ιδιότητας κατόπιν έκδοσης οριστικής καταδικαστικής απόφασης ποινικού δικαστηρίου: Σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 198Β του ν. 4957/2022 όπως προστέθηκε με το άρθρο 72 του ν. 5224/2025 «Σε περίπτωση έκδοσης οριστικής απόφασης σε βάρος φοιτητή για τη διάπραξη εγκλήματος της παρ. 6 του άρθρου 168 του Ποινικού Κώδικα, αυτός τίθεται αυτοδίκαια σε καθεστώς προσωρινής αναστολής της φοιτητικής ιδιότητας μέχρι και την έκδοση αμετάκλητης απόφασης».

Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με το άρθρο 198Α του ν. 4957/2022 όπως προστέθηκε με το άρθρο 72 του ν. 5224/2025 «Η με οποιονδήποτε τρόπο προσωρινή αναστολή της φοιτητικής ιδιότητας επιφέρει την αναστολή της ισχύος της ακαδημαϊκής ταυτότητας και την αποστέρηση κατά το αντίστοιχο χρονικό διάστημα των δικαιωμάτων που η ιδιότητα αυτή συνεπάγεται, όπως της συμμετοχής στις εξετάσεις, της λήψης διδακτικών συγγραμμάτων και της λήψης υποστηρικτικού χαρακτήρα χρηματικών ή άλλων παροχών από το ίδρυμα.

 H αναστολή της φοιτητικής ιδιότητας συνεπάγεται και τη στέρηση του δικαιώματος εισόδου και χρήσης των χώρων και υποδομών του ιδρύματος, καθώς και του δικαιώματος διαμονής στις φοιτητικές εστίες του Α.Ε.Ι. κατά το αντίστοιχο χρονικό διάστημα». Eπισημαίνεται ότι ο χρόνος αναστολής της φοιτητικής ιδιότητας δεν προσμετράται στον υπολογισμό της ανώτατης διάρκειας φοίτησης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 76 του ν. 4957/2022.

Διευκρινίζεται, τέλος, ότι σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 198Β του ν. 4957/2022 όπως προστέθηκε με το άρθρο 72 του ν. 5224/2025 «Ανεξάρτητα από την πειθαρχική διαδικασία, η προσωρινή αναστολή της φοιτητικής ιδιότητας σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2 διαπιστώνεται με πράξη του Πρύτανη του Α.Ε.Ι, η οποία εκδίδεται εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών από την ημέρα γνωστοποίησης της διάταξης ή απόφασης.

 Η πράξη του Πρύτανη κοινοποιείται στον φοιτητή, στον Πρόεδρο του Τμήματος ή τον Κοσμήτορα σε περίπτωση Μονοτμηματικής Σχολής και στον Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού. 

Εάν παρέλθει άπρακτη η προθεσμία των δέκα (10) ημερών, η αρμοδιότητα έκδοσης της διαπιστωτικής πράξης περί προσωρινής αναστολής της φοιτητικής ιδιότητας περιέρχεται στον Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού». 

Η άπρακτη πάροδος της προθεσμίας δεν αίρει την υποχρέωση έκδοσης της διαπιστωτικής πράξης αλλά αποτελεί λόγο θεμελίωσης πειθαρχικής ευθύνης του Πρύτανη για τη μη εμπρόθεσμη άσκηση των αρμοδιοτήτων του.

Εθνικό παρατηρητήριο για την ενίσχυση της ασφάλειας και την πρόληψη φαινομένων βίας εντός των Α.Ε.Ι. (άρθρο 79 του ν. 5224/2025)

(Α) Σύσταση εθνικού παρατηρητηρίου

Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 73 του ν. 5224/2025 στη Γενική Διεύθυνση Ανώτατης Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού συστήνεται και λειτουργεί εθνικό παρατηρητήριο για την ενίσχυση της ασφάλειας και την πρόληψη φαινομένων βίας εντός των Α.Ε.Ι.

 Το παρατηρητήριο θα λειτουργεί ως κεντρικός φορέας παρακολούθησης και ανάλυσης των προβλημάτων ασφαλείας καθώς και των φαινομένων βίας εντός των Α.Ε.Ι. 

Η αποσαφήνιση του τρόπου οργάνωσης, λειτουργίας και στελέχωσης του εθνικού παρατηρητηρίου θα πραγματοποιηθεί με επικείμενη υπουργική απόφαση σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 79 του ν. 5224/2025. Μεταβατικά και έως την οριστικοποίηση του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας του εθνικού παρατηρητηρίου για την οποία θα ενημερωθείτε με νεότερη εγκύκλιο της υπηρεσίας μας, το Τμήμα Α ́ Οργάνωσης Ανώτατης Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Οργανωτικής και Ακαδημαϊκής Ανάπτυξης της Γενικής Διεύθυνσης Ανώτατης Εκπαίδευσης του Υ.ΠΑΙ.Θ.Α. αναλαμβάνει την συγκέντρωση των σχεδίων ασφάλειας και προστασίας των Α.Ε.Ι., των επικαιροποιήσεων αυτών καθώς και των εκθέσεων απολογισμού της μονάδας και επιτροπής ασφάλειας και προστασίας και παρέχει κάθε αναγκαία οδηγία για την εφαρμογή του εν λόγω πλαισίου.

(Β) Αποστολή και αρμοδιότητες του εθνικού παρατηρητηρίου

Αποστολή του παρατηρητηρίου είναι η αναβάθμιση του επιπέδου ασφάλειας και προστασίας των Α.Ε.Ι., η παρακολούθηση των ενεργειών τους και ο σχεδιασμός και η υλοποίηση δράσεων πρόληψης και αντιμετώπισης περιστατικών βίας και εκφοβισμού εντός της ακαδημαϊκής κοινότητας. Για την εκπλήρωση της αποστολής του, το παρατηρητήριο ασκεί τις εξής αρμοδιότητες:

(α) Συγκεντρώνει τις εκθέσεις των αρμοδίων οργάνων για θέματα ασφάλειας και προστασίας των Α.Ε.Ι. και διασυνδέεται με το πληροφοριακό σύστημα του άρθρου 205Α του ν. 4957/2022, επεξεργάζεται τα δεδομένα και υποβάλει προτάσεις προς τον Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού,

(β) Παρακολουθεί την πορεία υλοποίησης των σχεδίων ασφάλειας και προστασίας του άρθρου 225 του ν. 4957/2022 και της εφαρμογής συστημάτων ελεγχόμενης πρόσβασης,

(γ) Συνεργάζεται με τις μονάδες ασφαλείας και προστασίας και τις επιτροπές ασφαλείας και προστασίας των Α.Ε.Ι. και παρέχει συμβουλευτικό έργο για την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους,

(δ) Συλλέγει και επεξεργάζεται δεδομένα σχετικά με τις ανάγκες προμήθειας ειδών και υπηρεσιών και εκτέλεσης έργων για την ενίσχυση της ασφάλειας των Α.Ε.Ι. και παρακολουθεί την υλοποίηση δημόσιων συμβάσεων με αντίστοιχο περιεχόμενο,

(ε) Παρέχει στοιχεία προς τη διοίκηση για την υποστήριξη του σχεδιασμού, της αξιολόγησης και της επικαιροποίησης πολιτικών και δράσεων για την ενίσχυση της ασφάλειας και την πρόληψη της βίας εντός των Α.Ε.Ι.,

(στ) Διενεργεί δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης και επιμορφωτικά προγράμματα πλήρως προσβάσιμα σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, για την αναβάθμιση της ασφάλειας και την πρόληψη φαινομένων βίας εντός των Α.Ε.Ι.

(ζ) Συντάσσει ετήσια έκθεση με συνοπτική παρουσίαση των ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων για τη βία και την παραβατικότητα στα πανεπιστήμια καθώς και με τις προτάσεις του παρατηρητηρίου, η οποία διαβιβάζεται, διά του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, στη Βουλή των Ελλήνων,

(η) Καταρτίζει και παρακολουθεί την εκτέλεση εθνικού σχεδίου για την καταπολέμηση της βίας σε χώρους Α.Ε.Ι.
Επισημαίνεται ότι όλα τα Α.Ε.Ι. οφείλουν να μεριμνήσουν για την επικαιροποίηση των εσωτερικών κανονισμών τους, ώστε να εναρμονιστούν με τις διατάξεις του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.