Στο επίκεντρο κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης βρέθηκε το περιεχόμενο των σχολικών βιβλίων της Αλβανίας και ειδικότερα οι αναφορές που κρίνονται από την ελληνική πλευρά ως αλυτρωτικές ή αναθεωρητικές, κατά τη συζήτηση επίκαιρης ερώτησης στη Βουλή που κατέθεσε ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της ΝΙΚΗΣ, Δημήτρης Νατσιός, προς το Υπουργείο Εξωτερικών.

υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης

Απαντώντας εκ μέρους της κυβέρνησης, ο υφυπουργός Εξωτερικών Χάρης Θεοχάρης επανέλαβε τη θέση της ελληνικής πολιτείας ότι η Ελλάδα επιδιώκει σταθερά σχέσεις καλής γειτονίας με την Αλβανία, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου, του ευρωπαϊκού κεκτημένου και των αρχών της UNESCO και του Συμβουλίου της Ευρώπης, με ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της εκπαίδευσης και των σχολικών εγχειριδίων στη διαμόρφωση συνειδήσεων.

«Η Αλβανία είναι γειτονική χώρα και επιδιώκουμε καλές και αμοιβαία επωφελείς σχέσεις μαζί της», τόνισε ο κ. Θεοχάρης, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι σχέσεις αυτές προϋποθέτουν έμπρακτο σεβασμό στις αρχές της καλής γειτονίας, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της ενταξιακής πορείας της Αλβανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Συμφωνία του 1998 και ο ρόλος της Μεικτής Επιτροπής για τα σχολικά εγχειρίδια

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη Διακρατική Συμφωνία Ελλάδας–Αλβανίας για τη συνεργασία στους τομείς της παιδείας, των επιστημών και του πολιτισμού, η οποία υπεγράφη το 1998 και τέθηκε σε ισχύ το 2000. Στο πλαίσιο της συμφωνίας αυτής, έχει συγκροτηθεί Μεικτή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων για τα σχολικά βιβλία, με στόχο την αποφυγή αλυτρωτικών αναφορών και την προώθηση εκπαιδευτικού περιεχομένου που ενισχύει την ειρηνική συνύπαρξη και τον αμοιβαίο σεβασμό.

Όπως διευκρίνισε ο υφυπουργός Εξωτερικών, τα μέλη της Επιτροπής από ελληνικής πλευράς ορίζονται από το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, γεγονός που αναδεικνύει τον θεσμικό ρόλο της εκπαίδευσης στη διαχείριση ευαίσθητων ζητημάτων ιστορικής μνήμης και εθνικής ταυτότητας.

Η Επιτροπή, σύμφωνα με τον κ. Θεοχάρη, λειτουργεί με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές της UNESCO και του Συμβουλίου της Ευρώπης, με σκοπό την απάλειψη αναφορών που ενδέχεται να υποδαυλίζουν εθνικιστικές εντάσεις, καθώς και την προώθηση μιας παιδείας που καλλιεργεί τις αρχές της καλής γειτονίας.

Η 5η Σύνοδος του 2018 και οι δεσμεύσεις της Αλβανίας

Κομβικό σημείο της συζήτησης αποτέλεσε η 5η Σύνοδος της Μεικτής Επιτροπής, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 20 Μαρτίου 2018. Κατά τη Σύνοδο αυτή, όπως υπενθύμισε ο υφυπουργός, η αλβανική πλευρά συμφώνησε να απαλείψει από τα σχολικά της βιβλία όρους όπως «αλβανικά εδάφη στην Ελλάδα», καθώς και σχετικό απεικονιστικό υλικό, όπως χάρτες που αποτυπώνουν αλυτρωτικές διεκδικήσεις.

Σύμφωνα με την κυβερνητική θέση, η Ελλάδα θέτει συστηματικά το ζήτημα αυτό σε κάθε διμερή και ευρωπαϊκή ευκαιρία, συνδέοντάς το άμεσα με τη διαδικασία ένταξης της Αλβανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 

«Κανένα κεφάλαιο δεν κλείνει και δεν θα κλείσει αν αυτές οι υποχρεώσεις δεν υλοποιηθούν πλήρως», υπογράμμισε ο κ. Θεοχάρης.

Σφοδρή κριτική από τη ΝΙΚΗ: «Ευχολόγια χωρίς αποτέλεσμα»

Στη δευτερολογία του, ο Δημήτρης Νατσιός άσκησε έντονη κριτική στην κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι παρά τις διακηρύξεις, στην πράξη «δεν έχει γίνει απολύτως τίποτε», καθώς αλυτρωτικές αναφορές εξακολουθούν, σύμφωνα με τον ίδιο, να υπάρχουν στα αλβανικά σχολικά εγχειρίδια.

Ο πρόεδρος της ΝΙΚΗΣ συνέδεσε το ζήτημα των σχολικών βιβλίων με τη γενικότερη πολιτική της Αλβανίας απέναντι στην ελληνική εθνική μειονότητα στη Βόρεια Ήπειρο, κάνοντας λόγο για παραβιάσεις δικαιωμάτων σε θέματα γλώσσας, εθνικού αυτοπροσδιορισμού και περιουσιών. Παράλληλα, κατηγόρησε την ελληνική κυβέρνηση για «φοβική και παθητική στάση», η οποία –όπως είπε– ενθαρρύνει αναθεωρητικές συμπεριφορές.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη σημασία της παιδείας, τονίζοντας ότι η διαμόρφωση των σχολικών προγραμμάτων και των εγχειριδίων αποτελεί κρίσιμο πεδίο άσκησης ήπιας ισχύος και εθνικής στρατηγικής.